Gluten alerjisi ve çölyak hastalığı, sıkça karıştırılan ancak farklı mekanizmalarla bağırsak ve sistemik reaksiyonlara yol açan iki

durumdur.

• Çölyak hastalığı (Celiac Disease): Otoimmün bir hastalık olup gluten tüketildiğinde ince bağırsak mukozasında villus atrofi ve inflamasyon görülür. Genetik olarak HLA-DQ2 ve HLA-DQ8 taşıyan bireylerde görülür. Semptomlar arasında ishal, kilo kaybı, karın şişliği, anemi ve vitamin eksiklikleri vardır. Tanı: Anti-tTG IgA testi ve ince bağırsak biyopsisi ile konur. Tedavi: Ömür boyu gluten-free diyet.
• Gluten alerjisi / non-çölyak gluten duyarlılığı: Otoimmün olmayan, immün aracılı inflamasyon olmadan gastrointestinal ve ekstraintestinal semptomlar oluşturur. Genellikle IBS benzeri semptomlarla kendini gösterir (karın ağrısı, şişkinlik, ishal, yorgunluk). Tanı daha çok eliminasyon diyeti ve semptom takibi ile yapılır.
• Klinik önemi: Gluten alerjisi ve çölyak hastalığı, kronik diyare ve IBS semptomlarını tetikleyebilir. Diyet yönetimi, probiyotik ve enterosorbent destekleri semptomları azaltır.